Profilaktyka raka piersi – artykuł ekspertów kampanii Avon kontra rak piersi, lekarzy z Centrum Onkologii w Warszawie

23.10.2015

Rak piersi jest najczęstszym nowotworem u kobiet w Polsce. Rocznie u około 17 tysięcy Polek rozpoznaje się ten nowotwór. Liczba zachorowań z roku na rok zwiększa się, podobny trend obserwuje się w innych krajach. Szacuje się, że 1 na 8 kobiet zachoruje na raka piersi. Żyjemy coraz dłużej, co przekłada się na większe ryzyko wystąpienia chorób, w tym nowotworów.

Co wpływa na powstanie raka piersi?
Dotychczas poznano tylko niektóre czynniki, które wpływają na powstanie raka piersi. W zmniejszeniu ryzyka wystąpienia tego nowotworu istotne znaczenie ma zdrowy styl życia – aktywność fizyczna, zdrowa i zbilansowana dieta, które zapobiegają nadwadze. Prozdrowotne zachowania jednocześnie zmniejszają ryzyko chorób sercowo-naczyniowych oraz innych nowotworów, w tym raka jelita grubego. Wykazano również, że antykoncepcja oraz hormonalna terapia zastępcza mogą zwiększać ryzyko zachorowania na raka piersi. Natomiast nosicielki mutacji genów BRCA1/2 stanowią grupę kobiet, u których życiowe ryzyko powstania raka piersi jest największe i wynosi do 80%. W takich przypadkach bardzo ważny jest udział w programie opieki dedykowanym tej grupie pacjentek (obejmuje m.in. rezonans magnetyczny piersi). Niemniej tylko 3–5% chorych na raka piersi stanowią nosicielki mutacji BRCA1/2. Podejrzenie istnienia predyspozycji genetycznych nasuwają liczne zachorowania na raka piersi/jajnika u najbliższych krewnych, zwłaszcza, jeśli wystąpiły w młodym wieku. Wtedy badaniom genetycznym poddaje się przede wszystkim kobiety, które zachorowały na nowotwór, a dopiero później, w przypadku potwierdzenia u nich mutacji BRCA, prowadzi się diagnostykę u zdrowych krewnych. Badania genetyczne są refundowane; po wypełnieniu ankiety w poradni genetycznej następuje dalsza kwalifikacja do badań. Dodatkowo w badaniach epidemiologicznych wykazano, że na raka piersi częściej chorują kobiety, u których miesiączka wystąpiła w młodym, a menopauza w późnym wieku, jak również kobiety, które nie rodziły i/lub nie karmiły piersią.

Samobadanie piersi – dla wszystkich kobiet
Samobadanie piersi jest zalecane wszystkim kobietom, nie tylko tym o dużym ryzyku zachorowania na raka piersi. Badanie wykonuje się raz w miesiącu 7-10 dni po miesiączce. Badając piersi należy zwrócić uwagę na ich symetrię , wygląd i kształt brodawek, wygląd skóry a także na zgrubienia, guzki występujące w obrębie piersi. Techniki badania najlepiej nauczyć się podczas wizyty u lekarza.

Mammografia – po 50-tce
W przeważającej większości przypadków rak piersi występuje jednak sporadycznie, bez związku z podłożem genetycznym. W Polsce działa program wczesnego wykrywania raka piersi. Kobiety w wieku 50–69 lat raz na 2 lata mogą wykonać mammografię. Program dedykowany jest tej grupie kobiet z uwagi na największą zapadalność na raka piersi po 50 roku życia. Najlepiej, jeśli badanie wykonuje się w jednym ośrodku, gdyż wtedy można porównać wyniki mammografii z poprzednimi badaniami i ocenić dynamikę zmian. W tej grupie wiekowej, mammografia jest dużo lepszym badaniem niż usg, co wynika z tłuszczowej budowy piersi. Problem w Polsce jest mała zgłaszalność na badanie, która wynosi tylko 40%. Mammografia często pozwala na rozpoznanie bardzo małych guzów, których nie wyczuwa się palpacyjnie. To z kolei daje możliwość przeprowadzenia operacji oszczędzającej pierś. Ponadto im mniejszy guz, tym lepsze odległe wyniki leczenia. Rak piersi jest chorobą wyleczalną. Pomimo, że nastąpił ogromy postęp w możliwościach leczenia raka piersi to nadal kluczowe znaczenie ma wczesne rozpoznanie choroby.

Ultrasonografia – dla młodych kobiet
U młodszych kobiet z uwagi na gruczołową budowę piersi badaniem lepszym niż mammografia jest ultrasonografia. Badanie to warto rozważyć w ramach profilaktyki zwłaszcza u kobiet, u których w rodzinie wystąpiły zachorowania na raka piersi. Badanie jest bezpieczne, nie wykorzystuje promieniowania jonizującego, dlatego może być często powtarzane.

Warto podkreślić, że…
…badania profilaktyczne nie chronią przez zachorowaniem na nowotwory, jednak pozwalają na wykrycie choroby we wczesnym etapie. Leczenie jest wówczas mniej agresywne, a wyniki terapii znacznie lepsze. W przypadku wykrycia zmiany w piersi, należy koniecznie skontaktować się z lekarzem celem ich wyjaśnienia. Czas w takich przypadkach odgrywa istotną rolę, dlatego wizyty u lekarza nie należy odkładać na tygodnie. Co ważne, nie każdy guzek ma charakter nowotworowy. Ale tylko diagnostyka pozwala na ostateczne wyjaśnienie charakteru zmiany.

prof nowecki prof. dr hab. n. med. Zbigniew Nowecki, Kierownik Kliniki Nowotworów Piersi i Chirurgii Rekonstrukcyjnej, Centrum Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie Warszawa, ekspert kampanii AVON kontra rak piersi

dr pogoda dr Katarzyna Pogoda, Klinika Nowotworów Piersi i Chirurgii Rekonstrukcyjnej, Centrum Onkologii w Warszawie, ekspert kampanii AVON kontra Rak Piersi