Aktywność fizyczna po mastektomii

23.12.2014

Według Światowej Organizacji Zdrowia, brak aktywności fizycznej jest czwartym – po nadciśnieniu tętniczym, paleniu tytoniu, wysokim poziomie glukozy we krwi – czynnikiem ryzyka przedwczesnej umieralności na świecie. Wśród głównych korzyści wynikających z regularnej aktywności fizycznej osób dorosłych i starszych należy wymienić zmniejszenie ryzyka nagłej śmierci, chorób serca, nadciśnienia tętniczego, cukrzycy typu II, syndromu metabolicznego, niektórych postaci raka, a także redukcję depresji, stymulację funkcji poznawczych, poprawę sprawności krążeniowo-oddechowej.

Podejmowanie aktywności fizycznej sprzyja także powrotowi do dobrego samopoczucia osobom po mastektomii. Istnieje wiele form aktywności fizycznej, a jej optymalny poziom powinien być dostosowany indywidualnie do możliwości pacjenta. W tym celu przed rozpoczęciem regularnej aktywności, zwłaszcza w okresie pooperacyjnym, zaleca się wizytę u lekarza specjalisty, fizjoterapeuty bądź trenera.

Operacyjne leczenie nowotworu piersi nie jest obojętne dla zdrowia fizycznego, jak i psychicznego. Powoduje szereg zmian, do których zaliczamy: zmniejszenie siły mięśniowej oraz zakresu ruchomości kończyny górnej po stronie operowanej, obrzęk limfatyczny tej kończyny, zaburzenia chodu i równowagi, a także wady postawy. Dysfunkcje w strefie psychicznej prowadzą do zmniejszenia samodzielności, obniżenia poczucia własnej wartości, spadku aktywności życiowej, unikania kontaktów społecznych, a nawet depresji. Ćwiczenia po mastektomii mają na celu zapobieganie powikłaniom płucnym i zaburzeniom czynności układu oddechowego, jak również powikłaniom naczyniowym i zaburzeniom czynności układu chłonnego i żylnego.

Ograniczenie aktywności fizycznej w okresie pooperacyjnym po mastektomii prowadzi do negatywnych efektów m.in. do nasilenia objawów zmęczenia, ograniczenia aktywności życiowej oraz zmniejszenia zdolności wysiłkowej.

Systematyczne ćwiczenia fizyczne poprawiają u osób po mastektomii sprawność i wydolność organizmu, zapobiegają nadwadze, wspierają pracę układów wewnętrznych, hartują i wzmacniają odporność organizmu oraz opóźniają procesy starzenia się. Pozytywnie oddziałują na stan psychofizyczny organizmu, a także wpływają na poprawę jakości życia i lepsze funkcjonowanie w życiu codziennym.

Od pierwszych dni po operacji należy rozpocząć stopniowe usprawnianie. W pierwszej fazie zaleca się podstawowe ruchy ramion oraz sąsiednich stawów w zakresach bezbolesnych. Należy je wykonywać co 2-3 godziny, wolnym tempem, bez ruchów gwałtownych oraz szarpania. Aktywność fizyczna ograniczona jest przez bolesność pooperacyjną. Staramy się nie doprowadzać do uczucia zmęczenia kończyny górnej po stronie operowanej. Ćwiczenia przeplatane są potrząsaniem uniesionej do góry dłoni oraz ćwiczeniami oddechowymi. Aby nie doprowadzić do powstania obrzęku limfatycznego unika się podnoszenia ciężkich przedmiotów, długiego noszenia lekkich przedmiotów, nadmiernych wysiłków oraz długotrwałego wykonywania nawet lekkich ruchów z rękoma spuszczonymi. Stopniowo przechodzi się do bardziej złożonych ćwiczeń, głównie skupiając się na przywróceniu utraconych funkcji.

Po dwóch tygodniach od operacji zaleca się wykonywanie kilkunastu ćwiczeń przez 20-30 minut, 1-2 razy dziennie z zachowaniem wszelkich zasad ostrożności. Ćwiczenia należy uzupełniać innymi formami aktywności fizycznej, do których można zaliczyć nordic-walking, marszobiegi, basen, jazdę na rowerze itp.

Pacjentki po operacji mastektomii w różny sposób podchodzą do aktywności fizycznej. Wiele kobiet unika ćwiczeń z obawy przed ich negatywnym wpływem na obrzęk limfatyczny czy wznowę choroby nowotworowej. Natomiast wykonywanie ich w odpowiedni sposób i z właściwym obciążeniem zmniejsza ryzyko nawrotu choroby nowotworowej oraz nie prowadzi do powstania obrzęku limfatycznego.

Historie dwóch pacjentek Przychodni Onkologicznej Onko-Med w Koninie mogą potwierdzić pozytywny wpływ aktywności fizycznej na organizm po mastektomii. 49-letnia pacjentka przebyła zabieg usunięcia piersi 10 lat temu. Po operacji postanowiła zwiększyć swoją aktywność fizyczną: często jeździ na rowerze, nawet na zbiegi do poradni przyjeżdża na dwóch kółkach. Uprawia marszobiegi, biegi i systematycznie zwiększając ich dystanse. Niedawno wystartowała w biegu na 10 km. Inna, 42-letnia pacjentka, rok temu przebyła operację, już w trakcie chemioterapii chodziła po górach. Zawsze samodzielnie dojeżdżała na chemioterapię. Już 2-3 tygodnie po zabiegu korzystała z pływalni, jeździła konno i na rowerze, ponadto systematycznie wykonywała ćwiczenia gimnastyczne.

Nie tylko teoria ale i przykłady są dowodem na to, jak ważne jest zwiększenie aktywności fizycznej pacjentek po operacji mastektomii w celu poprawy jakości życia i profilaktyki choroby nowotworowej.

 

Autor: mgr Marek Radocki

Fizjoterapeuta

Przychodnia Onko-Med

www.onko-med.konin.pl